۩ حروف به دو دسته عامل و غیرعامل تقسیم می­شوند.

۩ حروف عامل : جارّه – جازمه – ناصبه – مشبهه­بالفعل – لای ­نفی­جنس – شرط – شبیه به لَیسَ


بحث کامل و جامع حروف

 

 

۩ حروف به دو دسته عامل و غیرعامل تقسیم می­شوند.

۩ حروف عامل : جارّه – جازمه – ناصبه – مشبهه­بالفعل – لای ­نفی­جنس – شرط – شبیه به لَیسَ

۩ جاره = باء و تاء و کاف و لام و واو و مُنذُ مُذ خَلا   

                                          رُبَّ ، حاشا ، مِنْ ، عَدا ، فی ، عَن ، عَلی ، حَتّی ، إلی

ب،ت،و(برای قَسَم)       ک(مانند)          ل(برای)      مُنذُ،مُذ،مِنْ وعَنْ(از)    خَلا،عَدا و حاشا(به جز-مگر)  فی(در)  إلی(به سوی)  عَلی(بر) حَتّی(تا)  رُبَّ(چه بسا)

۩ جازمه = لَم(نه)          لَمّا(هنوز نه)        لام امر«لِ»(باید)        لای نهی(نه)         إنْ(اگر)          مَنْ(هر کس)         ما(هر چیزی)

حرف لَمْ هیچگاه بر سر فعل ماضی وارد نمی­شود.

اگر بعد از لَمّا فعل ماضی بیاید لَمّا نقش ظرف را دارد و مفعول­فیه می­باشد.

لَمّا ذَهَبَ : هنگامیکه رفت.

۩ ناصبه = أن(که-این­که)          لَنْ(هرگز)        اِذَن(بنابراین-در این صورت)  کَی،لِکَی(برای اینکه)             لِ(برای-تا)         حَتّی و فای سببیه

   فای سببیه بعد از نفی یا طلب و یا بعد از لَیتَ و لَعَلّ می­آید.

«وَ یالَیتَنی کُنتُ مَعَکُم فَأفوزَ مَعَکُم»

أن+فعل مضارع=مصدر همان فعل : اُحبُّ أنْ أدرُسْ = اُحِبُّ الدّراسَه(مصدر مؤوّل)

لِ و حَتّی+ فعل مضارع(أنْ ناصبه محذوف است)لِیَکتُبَ :در اصل‌ : لِأن یَکتُبَ.

حَتّی یَذهَبوا : در اصل :  حَتّی أنْ یَذهَبوا.

۩ مشبهه بالفعل = اِنَّ و اَنَّ (به درستی که-همانا)           کَاَنَّ(گویا)                      لَیْتَ(ای کاش)      لکِنَّ(و لیکن)        لَعَلَّ(شاید)

همزه انَّ در«ابتدای جمله» و بعد از مشتقات «قال» همیشه مکسور می­باشد.

 اِنَّ اللهَ ..... * قالَ اِنّی....

       لکنْ حرف عطف است و غیرعامل ولی لکنَّ حرف مشبهه بالفعل است و عامل.

۩ لای نفی­جنس= بر سر مبتدا و خبر وارد شده و مبتدا را منصوب کرده و کاری با خبر ندارد.

          اسم لای نفی جنس به هیچ وجه تنوین نمی­گیرد و حتماً مبنی بر فتح است :

 لا تِلمیذَ فی الصّف

اسم و خبر لای نفی جنس حتماً نکره می­باشند و خبر لای نفی جنس هیچگاه بر اسم لای نفی جنس مقدّم نمی­شود.

بین اسم و خبر لای نفی­جنس نباید کلمه­ای فاصله بیندازد.

۩ ادوات شرط= لَو«حرف است و غیرعامل»(اگر)  اِنْ«حرف است و عامل»(اگر)  إذما(هرچند- هرگاه)  مَنْ(هر کس)   ما(هرچه) مَهما(هرگاه) أیّ(هر کدام) کَیفَما(هرگونه) مَتی(هر وقت)   أینَما(هر جا)   أیّان(هر وقت – هر جا)  أنّی(هر جا)   هَیثُما(هر جا که)

(مَن ، ما و أیّ) اگر در آغاز دو جمله قرار گیرند اسم شرط هستند :

 مَنْ یَجتَهِدْ یَنجَحْ ..(ادوات شرط دو فعل را جزم می­دهند)

ولی اگر در وسط دو جمله قرار گیرنداسم موصول هستند : أکرِمْ إلی مَنْ أحسَنَ إلیک

اسمهای شرط با اسمهای استفهام تفاوت دارند.اسمهای استفهام برای پرسش به کار می­روند و صدارت­طلب هستند و در آغاز جمله قرار می­گیرند(مَنْ رَأیتَ:که را دیدی؟)و گاهی حرف جر و مضاف بر آنها مقدّم می­شوند :(اِبنُ مَنْ أنتَ :پسر کیستی؟)

 اسامی استفهام : مَنْ(برای انسان) ما(برای اشیاء غیرقابل لمس) أیّ(برای اشیاء قابل لمس) أینَ(محل و مکان) مَتی(زمان) کَیفَ(چگونگی و حالت) کَمْ(مقدار و اندازه­گیری) ماذا ، مَن­ذا ، مِمّن ، عَمّن ، لِمَ ، عَلامَ و فیمَ و...(حروف استفهام : أ و هَلْ هستند)

تمامی اسامی استفهام صدارت طلب هستند:أینَ أنتَ؟مبنی هستند به جز أیّ که معرب هست.نقش­پذیرند:(أینَ:خبر­مقدّم و محلاً مرفوع)

اگر بعد از کَیفَ اسم بیاید کَیفَ نقش خبرمقدّم را دارد و محلاً مرفوع :

کَیفَ أنتَ ؟(أنتَ : مبتدای مؤخر و محلاً مرفوع)

اگر بعد از کَیفَ فعل بیاید کَیفَ نقش حال را دارد و محلاً منصوب :

کَیفَ أصْبِر فی المَشاکِل ؟

اگر بعد از أینَ و مَتی اسم بیاید نقش خبرمقدّم را دارند و محلاً مرفوع : أینَ الجَوادُ ؟(الجَوادُ : مبتدای مؤخر و محلاً مرفوع)

اگر بعد از أینَ و مَتی فعل بیاید نقش ظرف را دارند و محلاً منصوب : أینَ ذَهَبَ الجوادُ ؟(الجَوادُ : فاعل و مرفوع)

۩ حروف شبیه به لَیسَ = ما ، لا ، اِنْ ، لاتَ (نیست)«خبر را منصوب می­کنند»

اسم و ضمیر لاتَ همیشه اسم نکره است و اسم آن اغلب محذوف است و یا از ادوات ظرف زمان است: حینَ – ساعه- وقتَ و ...

امکان دارد که اسم و خبر این حروف هر دو نکره باشند : لا رَجُلٌ حاضِراً

۩ حروف غیرعامل : تعریف(ال)– عطف(وَ ، ثُمَّ ، بَلْ ، حَتّی ، اَو ، لا ، فَ ، لکنْ)

 استفهام (ذکر کردم)– تنبیه(ها ، ألا ، أما)  تصدیق و ایجاب(نَعَم) تحقیق(قَد+فعل ماضی)تخصیص(هَلّا ، ألّا ، لَولا ، لَوما)– انکار(کَلّا)– تفضیل(اَمّا ، اِمّا)«خواه»

استقبال(سَ،سَوفَ)– نفی– نون وقایه– تأکید(نَّ،نْ)– ندا(یا)– واو حالیه– مای­کافه– مفاجات(إذا،إذ)– ابتدا و تأکید(لَ)– واو­جمله وصفیه

در پایان متذکر می­شوم که در تجزیه حروف باید گفت:عامل یا غیرعامل- مبنی بر...- غیرمتصرف- تعیین نوع حرف

تهیه­شده توسط : جواد بوجاری ورزنه http://j-arabi.blogfa.com/   

            استفاده از مطالب فقط با ذکر منبع آزاد می­باشد.