چه مواردی را باید در هنگام تجزیه و ترکیب در نظر داشت؟


      برای تجزیه کلمه ها ( یعنی تعیین نوع کلمه ها )  در زبان عربی باید در آغاز واژه ها را به سه دسته تقسیم کرد :

الف – اسم .   ب – فعل .    ج – حرف .

اگر واژه ی مورد نظر اسم بود ، باید عنوان های زیر گفته آید :

1 -  متصرّف ، غیر متصرّف .

 2 – عدد اسم : مفرد ، مثنّی ، جمع .

                   تعیین انواع جمع : سالم مذکر ، سالم مؤنّث ، تکسیر( یا مکسّر ) 

3 – جنس اسم : مذکّر ، مؤنّث .

4 – جامد ، مشتقّ .

                  تعیین انواع جامد : مصدریّ ، غیر مصدریّ .

                  تعیین انواع مشتقّ : اسم فاعل ، اسم مفعول ، صفة مشبّهه ، اسم مبالغه ،

                  اسم تفضیل ، اسم مکان ، اسم زمان ، اسم آلة ( * ).

5 – نکره ، معرفه .

                  تعیین انواع معرفه : ضمیر ، عَلَم ، اسم اشاره ، اسم موصول ، معرفه به  

                  أل ، معرفه به اضافه .

6 – مُعرَب ، مبنیّ .

7 – تقسیم اسم معرب از نظر حرف آخر : منقوص ، مقصور ، ممدود ، صحیح الآخِر .

8 – منصرف ، غیر منصرف .    

 

 

اگر واژه ی مورد نظر فعل بود ، باید عنوان های زیر گفته آید : 

 

1 – جامد ، متصرّف . 

2 – زمان فعل : ماضی ، مضارع ، أمر .

3 – صیغه ی فعل :

                       الف – مفرد ، مثنّی ، جمع .

                       ب – مذکّر ، مؤنّث .

                       ج – غائب ، مُخاطب ، متکلّم .

4 – مجرّد ، مزید .

                  تعیین انواع مزید : باب إفعال ، تفعیل ، مفاعلة ، تفاعل ، انفعال ، افتعال ،  

                                          تفعّل ، استفعال .

5 – ثُلاثی ، رُباعیّ .

6 – صحیح ، معتلّ .

                     تعیین انواع صحیح : سالم ، مضاعف ، مهموز .

                     تعیین انواع ادغام در فعل های مضاعف : واجب ، جایز ، ممتنع .*

                     تعیین انواع معتلّ : مِثال ، أجوف ، ناقص ، لفیف .

                     تعیین انواع إعلال : به اسکان ، به قلب ، به حذف .

7– لازم ، متعدّی .

8 – مبنیّ للمعلوم ، مبنیّ للمجهول .

9 – معرب ، مبنیّ . 

 

اگر واژه ی مورد نظر حرف بود ، باید عنوان های زیر گفته آید :  

1 – نوع حرف . به عنوان مثال :

              حروف جرّ ، حروف ناصبه ، حروف جازمه ، حروف نافیه ، حروف

              مشبّهة بالفعل ، حروف استفهام ، حروف عطف ، حروف استقبال ،

             حرف نهی ، نفی جنس ، حروف شرط ، حروف نداء ، حرف تعریف و...

2 – عامل و غیر عامل بودن .

3 – نوع بِناء : مبنیّ بر : ضمّ ، فتح ، کسر ، سکون .

 

چند مثال کاربردی برای اجرای " تجزیه " :

 

1 – الأطبّاء یستعملون البصل فی علاج بعض الأمراض .( عربی 1 عمومی ، درس 10 ، ص  109)

 

الأطبّاء : اسم ، جمع تکسیر و مفرد آن " طبیب ، مذکّر ، مشتقّ و صفة مشبّهه ، معرفه به أل ، معرب ، ممدود             ،غیرمنصرف .

یستعملون : فعل مضارع ، جمع مذکّر غائب ، مزید ثُلاثیّ از باب " استفعال " ، صحیح و سالم ، متعدّی ، معلوم                  ، معرب.

البصل : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه به أل  ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

فی : حرف جرّ ، عامل ، مبنیّ بر سکون .

علاج : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد مصدریّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

بعض : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

الأمراض : اسم ، جمع تکسیر و مفرد آن " مرض " ، مذکّر ، جامد مصدریّ ، معرفه به أل ، معرب ، صحیح الآخر                ، منصرف .

 

1 –راقِبواحرکاتِ صاحب المزرعة حتّی تُخبِرونی عنها حین أرجِعُ .(عربی2غیر علوم انسانی،درس ششم -ص76)

 

راقبوا :فعل أمر،جمع مذکّر مخاطب،مزید ثُلاثیّ از باب مفاعلة ،صحیح و سالم ،متعدّی ،معلوم،مبنیّ.                                                                

حرکات : اسم ، جمع سالم للمؤنّث ، جامد مصدریّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

صاحب : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و اسم فاعل ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

المزرعة :  اسم ، مفرد ، مؤنّث ، مشتقّ و اسم مکان ، معرفه به أل ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

حتّی : از حروف ناصبه ، عامل ، مبنیّ بر سکون .

تخبرو : فعل مضارع ، جمع مذکّر مخاطب ، مزید ثُلاثیّ از باب إفعال ،صحیح و سالم،متعدّی،معلوم ،معرب.

نـ : حرف ، نون وقایه ، مبنیّ بر کسر .

ی :  اسم ، ضمیر متصل للنصب أو للجرّ ، متکلّم وحده ، معرفه به ضمیر  ، مبنیّ بر سکون  .

عن : حرف ، عامل جرّ ، مبنیّ بر سکون .

ها : اسم ، ضمیر متصل للنصب أو للجرّ ، للغائبة ، معرفه به ضمیر  ، مبنیّ بر سکون . 

حین : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

أرجع : فعل مضارع، للمتکلم وحده ، مجرّد ثُلاثیّ ، صحیح و سالم ، لازم ، معلوم ، معرب .

 

2 – ما کنتُ أفهم کلام أمّی .( عربی 3 غیر علوم انسانی ، درس پنجم ص 71 )

 

ما : حرف نفی ، غیر عامل ، مبنیّ بر سکون .

کنت : فعل ماضی ، متکلّم وحده ، مجرّد ثلاثیّ ، معتلّ و أجوف ، مبنیّ بر سکون .

أفهم : فعل مضارع، للمتکلم وحده ، مجرّد ثُلاثیّ ، صحیح و سالم ، متعدّی ، معلوم ، معرب .

کلام : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد مصدریّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

أمّ : اسم ، مفرد ، مؤنّث  ، جامد مصدریّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

ی : اسم،ضمیر متصل للنصب أو للجرّ،متکلّم وحده،معرفه به ضمیر ،مبنیّ بر سکون .

 

3 – متی أصبحتَ یا أدنی الوری فطنا فصیحا ؟! ( عربی پیش دانشگاهی ، درس ششم ص 50 )

 

متی : اسم استفهام ، نکره ، مبنیّ بر سکون .

أصبحت : فعل ماضی ، للمخاطب  ، مزید ثلاثیّ از باب " إفعال " ، صحیح و سالم  ، مبنیّ بر سکون .

یا : حرف ندا ، غیر عامل ، مبنیّ بر سکون .

أدنی : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و اسم تفضیل ، معرفه به اضافه ، معرب ، مقصور ، غیرمنصرف .

الوری : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه به أل  ، معرب ، مقصور ، منصرف .

فطنا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و صفة مشبّهه  ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

فصیحا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و صفة مشبّهه  ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

برای ترکیب کلمه ها – البته به جز حرف ها -  ( یعنی : تعیین نقش واژه ها در درون جمله ها ) و جمله ها در زبان عربی باید در آغاز همه ی آن ها را درچهار دسته ی بزرگ تقسیم بندی کرد :

 

الف -  مرفوعات .    ب – منصوبات .    ج – مجرورات .    د – مجزوم .

 

مرفوعات به نام های زیر معروف هستند :

1 – فاعل                                                             6 – اسم افعال مقاربه 

2 – نائب فاعل                                                       7 – خبر حروف مشبّهة بالفعل

3 – مبتدا ( مخصوص به مدح ، مخصوص به ذمّ * )            8 – خبر لای نفی جنس

4 – خبر                                                               9 – توابع ؛ اگر متبوع ، مرفوع باشد .

5 – اسم افعال ناقصه                                              10 – فعل مضارع ؛ اگر همراه حروف -

                                                                                  ناصبه و ادوات شرط نباشد .                                                                                                             

 

 

منصوبات به نام های زیر معروف هستند :

1 – مفعول به ( متعجَّب منه ، استغاثه ، مندوب ، إغراء ، تحذیر  )  

2 – مفعول مطلق                                  10 – اسم حروف مشبّهة بالفعل                                                

3 – مفعول فیه                                     11 – اسم لای نفی جنس                                                    

4 – مفعول له                                       12 – خبر افعال ناقصه                                           

5 – مفعول معه                                     13 – خبر افعال مقاربه                                          

6 – حال                                              14 – توابع ؛ اگر متبوع ، منصوب باشد .

7 – تمییز                                             15 – فعل مضارع ؛ اگر همراه حروف ناصبه بیاید                                                      

8 – مستثنی                                                           

9 – منادَی

 

 

 

 

إعراب رفع و نصب در اسم و فعل مشترک است

 

 

مجرورات

 مجرورات به نام های زیر معروف هستند :

1 – مجرور به حرف جرّ

2 – مضاف إلیه

3 – توابع ؛ اگر متبوع ، مجرور باشد .

 

 

مجزوم به نام زیر معروف است :

1 - مضارع مجزوم ؛ وقتی که همراه حروف جازمه یا ادوات شرط بیاید .

2 – مضارع مجزوم ؛ وقتی که ادوات شرط همراه ندارد اما در پاسخ به -

                             فعل های طلبی به کار رود . 

 

 

توابع جمع تابع به معنی پیرو می باشد که مراد از آن ها نقش هایی است که در إعراب تابع و پیرو إعراب کلمه ی پیش از خود هستند .

توابع به 5 دسته تقسیم می شوند :

1 – صفت 2 – عطف بیان 3 – عطف به حروف ( یا معطوف )

4 – بدل 5 – تأکید

 

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

چند مثال کاربردی برای اجرای ترکیب :

 

1 – یُبشّرالله المؤمنَ برحمته . ( عربی 1 ، عمومی ، درس نهم ، ص 103 ) 

 

یبشّر : فعل مضارع مرفوع ؛ چون ادوات ناصبه و جازمه همراهش به کار نرفته است .

الله : فاعل و مرفوع .

المؤمن : مفعول به و منصوب .

رحمة : مجرور به حرف جرّ ، و ( برحمة ) جارّ و مجرور.

 ـه : مضاف إلیه و مجرورمحلّا .

                                                                        

2 – من طلب العلی سهر اللیالی . ( عربی 2 غیر علوم انسانی ، درس هفتم ، ص 89 )

 

من : مبتدا و مرفوع محلّا .

طلب : فعل شرط و مجزوم محلّا .

العلی : مفعول به و منصوب تقدیرا .

سهر : جواب شرط و مجزوم محلّا .

اللیالی :  مفعول به و منصوب ظاهرا .

جمله ی ( طلب العلی سهر اللیالی ) خبر مبتدا و مرفوع محلّا .

 

3 – واترک الحرص تعش فی راحة . ( عربی 3 غیر علوم انسانی ، درس ششم ، ص 86 )

 

و : ـــــــ

اترک : فعل و فاعل آن ضمیر مستتِر " أنت " جمله فعلیّه .

الحرص : مفعول به و منصوب .

تعش : فعل و فاعل آن ضمیر مستتر " أنت " جمله فعلیّه ، فعل مضارع مجزوم (و علامت آن سکون ) 

         مجزوم است چون در پاسخ به فعل طلبی ( اترک ) به  کار رفته است .

فی : ــــــــ

راحة : مجرور به حرف جرّ ، و ( فی راحة ) جارّ و مجرور .

 

4 – عسی العاملُ أن یتمتّعَ بمکانة رفیعة . ( عربی 2 علوم انسانی ، درس سیزدهم ، ص 155 )

 

عسی : از افعال مقاربه و اسم آن ( العامل ) و جمله اسمیّه .

العامل : اسم " عسی " و مرفوع .

أن : ــــــــ

یتمتّع : فعل و فاعل آن ضمیر مستتر " هو " جمله فعلیّه منصوب محلّا خبر عسی ؛ مضارع منصوب بـ " أن " .

بـ : ـــــــ

مکانة : مجرور به حرف جرّ ، و " بمکانة " جارّ ومجرور .

رفیعة : صفة و منصوب به تبعیّت از موصوف ( مکانة ) .

 

5 – ما أجمل الدین و الدنیا إذا اجتَمعا . (عربی 3 علوم انسانی ، درس سیزدهم ، ص 156 )

 

ما : مبتدا و مرفوع محلّا ( مای تعجّبیّه ) .

أجمل : فعل و فاعل آن ضمیر مستتر" هو " ، جمله ی فعلیّه خبر مرفوع محلّا .

الدین : مفعول به و منصوب ( متعجَّب منه )

و : ــــــ

الدنیا : معطوف ومنصوب به إعراب تقدیریّ .

إذا : ظرف منصوب محلّا ( یا : مفعول فیه )

اجتمعا : فعل و فاعل آن ضمیر بارز " الف " ، جمله ی فعلیّه و مضاف إلیه و مجرور محلّا .

 

5 – «وعدالله المؤمنین و المؤمنات جنّات تجری من تحتها الأنهار»(عربی پیش دانشگاهی ، درس اوّل ،ص7 )

 

وعد : فعل و فاعل آن " الله " جمله فعلیّه .

الله : فاعل و مرفوع .

المؤمنین : مفعول به اوّل و منصوب به " یاء "چون جمع مذکّر سالم است .

و : ــــــــ

المؤمنات : معطوف و منصوب به " کسره " چون جمع مؤنّث سالم است .

جنات : مفعول به دوم و منصوب به " تنوین جرّ " چون جمع مؤنّث سالم است .

تجری : فعل وفاعل آن " الأنهار " جمله ی فعلیّه صفت و منصوب محلّا به تبعیّت از موصوف ( جنّات ) ؛ مضارع                مرفوعبه اعراب تقدیری .

من : ـــــــ

تحت : مجرور به حرف جرّ ، و " من تحت " جارّ و مجرور ( حال است برای الأنهار

ها : مضاف الیه و مجرور محلّا .

الأنهار : فاعل ( برای : تجری ) ومرفوع .

 

 

نمونه هایی از تجزیه و ترکیب

    

 

 


1 – إنّ کثیرا من الناس معتقدون أنّ هناک أشخاصا مُنحُوا قدرة علی قلب التراب ذهبا بعصاً سحریّة . ( ص 9 )

 

إنّ :  از حروف مشبّهة بالفعل ( ناسخة ) ، عامل نصب ، مبنیّ بر فتح . / ــــــــــــ .

کثیرا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ ( صفة مشبّهة از مصدر کَثرة ) ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . / -

         اسم "  إنّ " و منصوب ، جمله اسمیّه و ابتدائیّه .       

من : حرف جرّ ، عامل ، مبنیّ بر فتح ( برای بر طرف کردن التقای ساکنین ) ./ ـــــــــــ .

الناس : اسم ، مفرد ( یا : اسم جمع ) ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه بـ أل ، معرب ، صحیح الآخر ،                    منصرف ./ مجرور به حرف جرّ ، و " من الناس " جارّ ومجرور .

 

معتقدون : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ ( اسم فاعل از مصدر " اعتقاد "  ) ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ،                      منصرف ./  خبر " إنّ " و مرفوع  به " واو " ، چون جمع مذکّر سالم است ( علامت اعراب فرعی )

 

أنّ : از حروف مشبّهة بالفعل ( ناسخة ) ، عامل نصب ، مبنیّ بر فتح . / ــــــــــــ .

هناک : اسم ، غیر متصرّف ، معرفه ، مبنیّ بر فتح . / خبر مقدّم " إنّ " و مرفوع محلّا .

أشخاصا : اسم ، جمع تکسیر مفرد آن " شخص " ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ،

              منصرف . / اسم مؤخّر " أنّ "  و منصوب .

منحوا : فعل ماضی ، للغائبین ، مجرّد ثلاثیّ ، صحیح و سالم ، متعدّی ، مبنیّ للمجهول ، مبنیّ برضمّ . / فعل و نائب فاعل آن ضمیر بارز" واو " جمله فعلیّه و جمله ی وصفیّه ومنصوب محلّا به تبعیّت از موصوف ( أشخاصا ) .

قدرة : اسم ، مفرد ، مؤنّث ، جامد مصدریّ ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . /  مفعول به دوم و منصوب .

        ( مفعول به اول ، همان  ضمیر بارز " واو " است که پس از مجهول شدن فعل ، نائب فاعل آن گشته               است . )

علی : حرف جرّ ، عامل ، مبنیّ برسکون ./ ـــــــــــ . 

قلب :  اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد مصدریّ ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . /  مجرور به حرف جرّ و

        " علی قلب " جارّ ومجرور .

التراب : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه بـ أل ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . /  مضاف إلیه

           و مجرور ( مجرور لفظا و منصوب محلّا ؛ چون مفعول به اول شبه فعل " قلب " می باشد ؛ و مصدر قلب             از فعل" قَلَبَ " و دو مفعولی است . )   

ذهباً : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه بـ أل ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . /  مفعول به دوم

        " قلب " و منصوب .

بـ : حرف جرّ ، عامل ، مبنیّ برکسر ./ ـــــــــــ .

عصاً : اسم ، مفرد ، مؤنّث ، جامد غیر مصدریّ ، نکره ، معرب ، مقصور ، منصرف . / مجرور به حرف جرّ و مجرور

          تقدیرا و " بعصا "  جارّ و مجرو ر .

سحریّة : اسم ، مفرد ، مؤنّث ، جامد غیر مصدریّ ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . / صفت و مجرور به

            تبعیّت از موصوف ( عصا ) . 

 

 

2 – لا تکن رطبا فتعصرَ و لا یابسا فتکسرَ . ( ص 42 )

 

لا : حرف نهی ، عامل جزم ، مبنیّ بر سکون . / ـــــــ .

تکن : فعل مضارع ، للمخاطب ، مجرّد ثلاثیّ ، معتلّ و أجوف ( در آن اعلال به حذف صورت گرفته است ) ، معرب .

        / از افعال ناقصه و اسم آن ضمیرمستتر " أنت " جمله اسمیّه و ابتدائیّه .

رطبا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ ( صفة مشبّهة از مصدر " رطب " ) ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

        / خبر " تکن " و منصوب .

فـ : حرف ( فاء سببیِه ) ، عامل نصب ، مبنیّ بر فتح . / ــــــــــ .

تعصر : فعل مضارع ، للمخاطب ، مجرّد ثلاثیّ ، صحیح و سالم ، متعدّی ، مبنیّ للمجهول ، معرب . / فعل و نائب فاعل

          آن ضمیرمستتر " أنت " جمله ی فعلیّه و جواب طلب ؛ مضارع منصوب ( عامل نصب فاء سببیّ ) .

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنیّ بر فتح .

لا : حرف نهی ، عامل جزم ، مبنیّ بر سکون . / ـــــــ .

یابسا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ ( اسم فاعل از مصدر " یُبس " ) ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .              / خبر" تکن " محذوف و این حذف به قرینه ی لفظی صورت گرفته است . و جمله ی " لا تکن " یابسا ،            عطف است به جمله ی : لا تکن رطبا ، وعطف از نوع جمله به جمله می باشد .

فـ : حرف ( فاء سببیِه ) ، عامل نصب ، مبنیّ بر فتح . / ــــــــــ .

تکسر :  فعل مضارع ، للمخاطب ، مجرّد ثلاثیّ ، صحیح و سالم ، متعدّی ، مبنیّ للمجهول ، معرب . / فعل و                نائب فاعل آن ضمیرمستتر " أنت " جمله ی فعلیّه و جواب طلب ؛ مضارع منصوب ( عامل نصب فاء                  سببیّ ) .

 

3 – و أسوأ الناس تدبیرا لعاقبة     من أنفق المال فی ما لیس ینفعه .( ص 81 )

 

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنیّ بر فتح . / ـــــــــ .

أسوأ : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ ( اسم تفضیل از مصدر " سوء " ) ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ،غیر                 منصرف ./ مبتدا و مرفوع .

الناس : اسم ، مفرد ( یا : اسم جمع ) ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه بـ أل ، معرب ، صحیح الآخر ،                    منصرف ./ مضاف الیه و مجرور.

تدبیرا :  اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد مصدریّ از باب تفعیل ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . /  تمییز                   نسبتو منصوب

لـ : حرف جرّ ، عامل ، مبنیّ برکسر ./ ـــــــــــ .

 

عاقبة : اسم ، مفرد ، مؤنّث ، جامد مصدریّ ( گرچه بر وزن فاعل است )  ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ،                    منصرف ./  مجرور به حرف جرّ و " لعاقبة " جارّ و مجرور .

من : اسم ، موصول عامّ ، معرفه ، مبنیّ بر سکون . / خبر و مرفوع محلّا .

أنفق : فعل ماضی ، للغائب ، مزید ثلاثیّ از باب إفعال با یک حرف زائد ، صحیح و سالم ، متعدّی ، مبنی                   للمعلوم ، مبنیّبر فتح . / فعل وفاعل آن  ضمیرمستتر" هو " ( و مرجع ضمیر ، من است ) جمله ی                 فعلیّه و صله ی موصول و اعرابی ندارد .

المال : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدریّ ، معرفه بـ أل ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف . / مفعول به و

         منصوب . 

فی : حرف جرّ ، عامل ، مبنیّ برسکون ./ ـــــــــــ . 

ما : اسم ، موصول عامّ ، معرفه ، مبنیّ بر سکون . / مجرور به حرف جرّومجرور محلّا ، و" فی ما " جارّو مجرور .

لیس : فعل ماضی ، جامد ، للغائب ، مجرّد ثلاثیّ ، معتلّ و أجوف ( بدون اعلال ) ، مبنیّ بر فتح . / از افعال               ناقصه و اسم آن ضمیر مستتر " هو " ( ومرجع ضمیر ، ما می باشد )  و جمله ، صله ی موصول و                   محلّی از اعراب ندارد .

ینفع :  فعل مضارع ، للغائب ، مجرّد ثلاثیّ ، صحیح و سالم ، متعدّی ، مبنیّ للمعلوم ، معرب . / فعل و فاعل آن

         ضمیرمستتر " هو " جمله ی فعلیّه و خبر " لیس " و منصوب محلّا ؛ مضارع مرفوع – به خاطر این که                عواملنصب و جزم همراهش نیامده است .

ـه  : اسم ، ضمیر متّصل برای حالت نصب یا جرّ ، للغائب ، معرفه ، مبنیّ بر ضمّ . / مفعول به و منصوب محلّا .