دانلود:شرح حلقات شهید صدرشرح حلقه یک

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست:

نمودار کلی حلقه یک.. 8

مقدمات شارح :. 9

مقدمه اول : خصوصیات حلقه یک:. 9

مقدمه دوم  : اصول به چه درد میخورد ؟ چه فایده ای دارد ؟. 10

مقدمه سوم: آنچه باید در حلقه یک اموخت :. 12

مقدمه چهارم : مخاطب این نوشته. 12

چکیده :. 13

شرح حلقه یک.. 14

فصل اول : مقدمات ( 9مقدمه). 14

مقدمه اول : تعریف علم اصول. 14

تعریف علم فقه : 14

مقدمه : 14

اجزای تشکیل دهنده استنباط : 15

تعریف علم اصول : 16

مقدمه دوم :موضوع علم اصول. 16

مقدمه سوم : فایده علم اصول (علم الاصول منطق الفقه ). 17

مقدمه چهارم :اهمیت علم اصول و علم فقه:. 17

مقدمه پنجم : رابطه اصول با فقه (الاصول و الفقه یمثلان النظریه و التطبیق). 18

مقدمه ششم : تاثیر گذاری "فقه بر اصول" و" اصول بر فقه"(التفاعل بین الفکر الاصولی والفکر الفقهی):. 18

مقدمه هفتم : آیا استنباط جایز است ؟. 19

معانی اجتهاد : 20

مقدمه هشتم :حکم چیست ؟. 21

تعریف حکم: 21

اقسام حکم. 22

اقسام حکم تکلیفی : 22

اقسام حکم وضعی : 22

مقدمه نهم : فهرست  مباحث اصلی.. 23

چرا مباحث اصلی به این چهار بخش تقسیم شد ؟. 23

فصل دوم : مباحث اصلی.. 24

بخش اول : حجیت قطع.. 24

بخش دوم:ادله محرزه. 26

مقدمه یک : تقسیم بندی :. 26

مقدمه دو : فهرست ادله محرزه:. 27

مباحث اصلی ادله محرزه. 28

نوع اول : دلیل محرز شرعی.. 28

قسم اول دلیل شرعى لفظى.. 28

بحث اول:دلیل شرعی لفظی بر چه دلالت میکند ؟. 29

مقدمات :پنج مقدمه. 29

مقدمه اول : تعریف دلالت و وضع : 29

تعریف دلالت لفظی :. 29

منشأ دلالت چیست ؟ به عبارت  دیگر منشأ رابطه سببیت چیست ؟. 30

قول اول : منشأ دلالت ذاتی است... 30

قول دوم : منشأ دلالت  , غیر ذاتی (وضع) است... 30

وضع چیست ؟. 31

نظریه اول (مسلک اعتبار) : وضع یعنی  " اختصاص لفظ به معنی ". 31

نظریه دوم (مسلک قرن اکید) : وضع یعنی قرن اکید(نزدیکی شدید) بین تصور لفظ و تصور معنی.. 32

تکرار مباحث به شکل جدول : 33

مسلک تعهد: وضع یعنی اینکه هر متکلمی تعهد میکند که هر وقت لفظی را گفت قصد تفهیم معنی داشته باشد. 34

مقدمه دوم :استعمال. 35

آیااستعمال یک لفظ در چند معنی(مدلول تصدیقی اول) جایز است؟. 35

دلیل اخوند. 35

مقدمه : 35

دلیل اخوند : 36

تقریر محل نزاع.. 37

استعمال حقیقی و مجازی.. 37

قد ینقلب المجاز حقیقة. 38

مقدمه سوم : معنی حرفی و اسمی.. 39

توضیح بحث... 40

مقدمه چهارم: مدلول تصوری و تصدیقی.. 41

جمله خبریه و انشاییه. 43

مقدمه پنجم : عناصر مشترکه لغوی.. 44

مباحث اصلی (دلیل شرعی لفظی بر چه دلالت میکند) ؟. 45

1- صیغه امر بر چه دلالت میکند ؟. 45

2-صیغه نهی بر چه دلالت میکند ؟. 46

3-اطلاق بر چه دلالت میکند ؟. 46

4-عموم بر چه دلالت میکند ؟. 46

فرق مطلق و عام: 47

5-قیدها(شرط , غایت, وصف) بر چه دلالت میکند ؟. 47

جمله ,مفهوم داشته باشد یا نه چه فرقی دارد ؟. 49

بحث دوم ایا دلالت حجت است ؟(حجیت ظهور). 50

بحث سوم راه اثبات صدور. 51

ادله محرزه :قسم دوم :دلیل شرعى غیر لفظى.. 52

فعل معصوم. 52

تقریر معصوم. 52

سیره عقلا : 53

سیره متشرعه : رفتار عمومى شیعیان برانجام کارى.. 53

فرق سیره متشرعه و عقلا: 53

نوع دوم ادله محرزه:دلیل عقلی(پنج قسم). 54

جدول کلی دلیل عقلی (خلاصه تمام مباحث). 55

قسم اول رابطه دو حکم با یکدیکر : 57

الف - رابطه دو حکم تکلیفی.. 57

اجتماع امر و نهى.. 58

ادله جوازى: 59

ادله امتناعى : 59

ب- رابطه  دو  حکم وضعی : 59

ج- رابطه یک  حکم وضعی و یک حکم تکلیفی(هل تستلزم الحرمة البطلان). 60

آیا هر فعل حرامى , باطل است ؟ یعنى آیا رابطه تلازم است ؟. 60

معاملات... 60

عبادات... 60

قسم دوم : رابطه حکم و موضوع.. 60

مراحل جعل حکم تکلیفى.. 61

تعریف موضوع : 61

رابطه حکم مجعول و موضوع.. 61

کشف حکم : 61

قسم سوم : رابطه حکم و متعلق.. 62

مقدمه. 62

رابطه حکم مجعول و متعلق.. 62

کشف حکم. 62

قسم چهارم رابطه حکم مجعول و مقدمات موضوع و متعلق.. 62

مقدمه. 62

مقدمه واجب (مقدمه وجود ). 63

قسم پنجم : رابطه داخل حکم واحد. 64

مقدمه1: 64

مقدمه2: 64

رابطه دو حکم مجعول ضمنى : تلازم. 65

اشکال: 65

جواب... 65

سؤال جرا رابطه تلازم است ؟. 65

رابطه دو حکم  استقلالی : عدم تلازم. 66

کشف حکم. 66

بخش سوم : اصول عملیه. 67

فهرست اصول عملیه (مشهور): 67

فهرست  اصول عملیه (حلقه یک) : 4 قسم. 68

قسم اول :شک بدوى بدون حالت سابقه. 68

اصل اولى عقلى : 68

اصل ثانوى شرعى.. 71

مقدمه: 71

قسم دوم: شک مقرون با علم اجمالى.. 72

آیا علم اجمالى نیز مثل علم تفصیلى(قطع) حجت است ؟ بله. 72

در چه زمانى علم اجمالى حجت نیست ؟. 73

قسم سوم: موارد تردد(شک بدوى یا علم اجمالى). 74

قسم چهارم: استصحاب.. 75

حالت سابقه یقینی : 75

شک لاحق : 75

وحدت موضوع.. 76

بخش چهارم: تعارض ادله. 77

قسم اول: تعارض دو دلیل محرز.. 77

دو دلیل محرز شرعى : 77

"دو دلیل عقلى " یا  " یک دلیل عقلی و یک شرعی". 78

قسم دوم: تعارض دو اصل عملی.. 79

قسم سوم: یک دلیل محرز با یک اصل عملی.. 79

قاعدهای اصولی(عناصر مشترکه) در حلقه یک.. 80

 

 

مقدمات شارح : مقدمه اول : خصوصیات حلقه یک:

1-   عبارت پردازی :

دراین کتاب خیلی اوغات  , اصل مطلب یک خط است اما مصنف دو صفحه آنرا با عبارات مختلف توضیح میدهد7 یا 8 بار تکرار میکند و اگر استاد و شاگرد  این مطلب را ندانند  در فهم حلقه دچار مشکل میشوند

2-   الفاظ مترادف :

  مصنف فراوان  از الفاظ مترادف استفاده میکند گاهی , تا 9 یا10 لفظ

مثال : عناصر مشترکه ,  ادله مشترکه ، قواعد کلی , خیوط عامه , مناهج کلی , اصول عامه و .... که منظور مصنف از همه انها یکی است

3-   لغات جدید

4-   هندسه و چینش جدید و متفاوت با سایر کتب اصولی دارد

5-   اصطلاحات و مطالب مهم و لازم که گاها در کتب دیگر ذکر نشده است

6-   نکات جدید اصولى

 

 

 

 

 

 مقدمه دوم:اصول به چه درد میخورد ؟ چه فایده ای دارد ؟

یکی از نکات خیلی خیلی مهم  در درسها و در همه کارها که متاسفانه در حوزه و دانشگاه, عموما از ان غفلت میشود  فایده ان علم است  مثلا خواندن صرف  و نحو به چه درد میخورد ؟ چه فایده ای دارد؟  و همینطور نمیداند درسهای بالاتر  به چه دردی میخورند  منطق ، مختصر ، لمعه ، و اصول ، به چه دردی میخورد و چه چیزی را باید یاد بگیرد ؟

  طلبه نمیداند چه باید یاد بگیرد لذا سردرگم وگیج است  و با اینکه زحمت زیادی میکشد اما پیشرفت نمیکند  و مانند کسی میشود که به ترمینال میرود و نمیداند باید  سوار کدام اتوبوس  شود و همینطوری بدون اینکه بداند مقصدش کجاست سوار یک اتوبوس میشود و بعد مدتی پیاده میشود و گیج تر از اول میشود و گاهی حتی استاد نیز نمیداند که چه مطالبی را باید به شاگردانش یاد دهد بر روی چه مطالبی تاکید کند  و از چه مباحثی امتحان بگیرد و متاسفانه گاهی مسولان نیز همینطور هستند  وقتی فایده  مشخص شد  , طلبه میفهمد که چه چیزی را باید یاد بگیرد 

هدف کلی از خواندن صرف و نحو [1]و... اصول و فقه این است که ما بتوانیم آیات و روایات را صحیح و بادقت بفهمیم و اینها همه مقدمه ، برای فهم دین هستند هدف اصلی طلبه یادگرفتن دین (احکام ، عقاید ، اخلاق ، تفسیر ) است و اصول  و... همه مقدمه هستند و  یک طلبه باید در نهایت به ذی المقدمه (دین) بپردازد  و اگر کسی این دروس را نمیفهمد یا حوصله خواندن آنها را ندارد بهتر است زیر نظر استاد به یادگیری اصل دین (احکام ، عقاید ، اخلاق ، تفسیر ) بپردازد

هدف از اصول چیست ؟ ما در اصول به بررسی قواعد کلی (عناصر مشترکه) میپردازیم تا بتوانیم از آنها در فهم آیات و روایات استفاده کنیم و بتوانیم از آنها در فقه و تفسیر و ... استفاده کنیم حتی اگر گسی بخواهد منبری باشد اگر در این دروس قوی باشد باعث میشود فهمش از دین دقیقتر باشد و کمتر اشتباه کند

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه سوم: آنچه باید در حلقه یک اموخت :

حلقه یک ، اولین کتاب اصولی است هدف از خواندن یادگرفتن اصطلاحات و کلیاتی از  علم اصول است  و نباید مطالب فراوان گفت تا طلبه گیج شود اما یادگرفتن نکات زیر در حد حلقه یک ، بسیار خوب است

1-               اصطلاحات اصولی  مثل   عناصر مشترکه  ، صیغه امر ، ظهور و....

2-               قول مصنف و دلیل آن

3-               فهم کتاب و قدرت ترکیب[2] و ترجمه آن

4-               لیست کردن عناصر مشترکه و دلایل آن [3] (بعد اتمام کتاب)

5-               ربط مباحث [4]

نکته :

1-   برخی نکات که در این جزوه آمده (مثل خیلی از پاورقی ها) خارج از سطح حلقه یک است و لازم نیست که طلبه حتما آنها رابفهمد بلکه مهم فهم خود حلقه یک است  و ما آنها را برای نقل تجربیات  به اساتید نوشته ایم

2-    در صورت لزوم میتوان به حلقه دو نیز رجوع کرد

مقدمه چهارم : مخاطب این نوشته

حقیر بیش از 15 بار حلقه یک را تدریس کرده ام و این نوشته را برای  انتقال تجربیات و فهم خودم  به سایر اساتید نوشته ام البته کسانی که میخواهند حلقه یک را درس بگیرند نیز میتوانند از این نوشته استفاده کنند اما لزومی ندارد که وقت خود را صرف نکات اضافی و خارج از حلقه کنند(مثل خیلی از پاورقی ها)

چکیده :

هر کتابی  از دو بخش  تشکیل میشود      

1-  مقدمات :   از قدیم مرسوم بوده است که در ابتداى هر کتاب مقدماتی  میگفته اند برای اینکه  مخاطب  گیج نباشد و اجمالا بدند  ان کتاب  چه فایدهایی دارد  قدما معمولا 8 مقدمه (روس ثمانیه) ذکر میکرده اند  که عبارتند  از : 1- تعریف علم 2- فایده 3- موضوع 4- نوع 5- فهرست 6- مؤسس  7- هدف 8- ترتیب

الان نیز همینطور است اما معمولا همه این 8 مورد را ذکر نمیکنند و برخی مقدمات دیگر را به ان اضافه میکنند

2-  مباحث اصلی : مجموعه نکاتی که میخواهند در ان کتاب وعلم تعلیم داده شود که پیرامون موضوع ان علم است

به عنوان مثال کتاب صمدیه و منطق را توضیح میدهیم

1-    کتاب صمدیه :   شامل دو بخش است 1- مقدمات : حدیقه اول   2-  مباحث اصلی : 4 حدیقه بعدى  که پیرامون ( کلمه و کلام) است

2-   کتاب منطق :  شامل دو بخش است 1- مقدمات : تا قبل مباحث الفاظ 2- مباحث اصلی : 6 باب  بعدى  که پیرامون ( تصور و تصدیق) است

"حلقه یک " نیز همینطور است :

  • ·        فصل اول : مقدمات ( تا قبل از حجیت قطع )
  • ·    فصل دوم : مباحث اصلی که پیرامون  عناصر مشترکه است ( از حجیت قطع تا اخر کتاب )   فصل دوم به 4  بخش کلی تقسیم میشود
  1. 1.      بخش  اول : حجیت قطع
  2. 2.      بخش  دوم : ادله محرزه
  3. 3.      بخش  سوم : اصول عملیه
  4. 4.      بخش چهارم : تعارض ادله  

شرح حلقه یک فصل اول : مقدمات ( 9 مقدمه) مقدمه اول : تعریف علم اصول

تعریف علم اصول متوقف است بر  1- تعریف علم فقه   2- تعریف عناصر مشترکه

1-   تعریف علم فقه : مقدمه :

برای فهمیدن تعریف علم فقه ،  مقدمه ای را در ضمن پنج جمله بیان میکنیم

1-   انسان   وقتی اسلام  می آورد ، میداند وظایف عملی (وظایف شرعی) دارد و باید به آنها عمل کند و آنها را یاد بگیرد مثل نماز ، روزه ، حج و...

2-    اگر احکام بدیهی بودند وظایف عملی نیز مشخص بودند  و نیاز به یادگیری نبود

3-   اما احکام بدیهی نیستند به تبع  وظایف عملی نیز مشخص نیستند

4-   لذا آن وظایف باید با دلیل ، در علمی اثبات شود که به آن علم , علم فقه میگویند

تعریف علم فقه:

 " علم  استخراج وظیفه عملی با دلیل  "  یا  به بیان دیگر   " علم به دست آوردن وظیفه شرعی هر مسلمان از روی دلیل و مدرک  "یا  به بیان دیگر   " علم عملیات استنباط "

مرجع تقلید درعلم فقه به استخراج احکام شرعی میپردازد  و رساله توضیح المسائل مینویسد

اقسام عملیات استنباط"وظیفه عملی " در علم فقه[5] :

1-    استنباط حکم شرعی با دلیل (ادله , ادله محرزه )

مثال : حکم شرعی، حرام  بودن  شراب  است  و دلیل این حکم آیه قرآن است  وظیفه  عملی ما  خودداری از خوردن شراب  است (وقتی حکم مشخص شود به تبع وظیفه عملی نیز مشخص میشود) 

2-   استنباط وظیفه عملی فقط[6]با دلیل (اصل عملی )

       مثال :  وظیفه عملی ما نسبت به  لباسی که شک داریم نجس است یا پاک این است که لازم نیست از آن اجتناب کنیم و دلیل آن روایت (رفع مالایعلمون) است اما  حکم          معلوم نیست  شاید لباس پاک باشد و شاید نجس

2-   اجزای تشکیل دهنده استنباط :

1-   عناصر[7]خاصه :

عناصری که صلاحیت دخول در تمام ابواب فقه را ندارند و از مسأله ای به مسأله دیکر تغییر میکنند ( در علم فقه بحث میشود)

2-  عناصر مشترکه[8]

عناصری که صلاحیت دخول در تمام ابواب فقه را دارند و در معظم ابواب فقهی هستند      ( در علم اصول بحث میشود)

تعریف علم اصول :

علم به عناصر مشترکه در عملیات استنباط حکم شرعی و محدوده انها[9] و ترتیب انها[10]

 برای وضوح بیشتر عناصر مشترکه و  عناصر خاصه ,  مثالهایی میزنیم

 

جدول عملیات استنباط وظیفه عملی

 

مسأله

عنصر خاص

عنصر خاص

عناصر مشترکه

عناصر مشترکه

ایا ارتماس برای روزه دار حرام است؟

روایت یعقوب

یعقوب

خبر ثقه حجت است

ظهور عرفی حجت است

ایا خمس ارث واجب است ؟

روایت مهزیار

مهزیار

خبر ثقه حجت است

ظهور عرفی حجت است

ایا قهقه مبطل نماز است؟

روایت زراره

زراره

خبر ثقه حجت است

ظهور عرفی حجت است

همانطور که در جدول میبینید عناصر خاصه در هر مساله ای تغییر کرد اما عناصر مشترکه در هر سه مساله یکی است

در علم اصول ، قواعد کلی و عناصر مشترکه بررسی میشود تا بتوانیم در علم فقه از آنها استفاده کنیم و ایات و روایات را بهتر بفهمیم

مقدمه دوم :موضوع علم اصول

هر علمی پیرامون موضوع آن علم  بحث میکند مثلا  نحو  پیرامون " کلمه و کلام " و منطق پیرامون "تصور و تصدیق " بحث میکند

موضوع علم اصول : ادله مشترکه (عناصر مشترکه) است و ما  بحث میکنیم تا ببینیم کدامیک اثبات میشود و میتوان از آنها در فقه استفاده کرد  و کدامیک نفی میشود  ما در اصول دنبال قواعد کلی هستیم دنبال مبانی کلی هستیم

مقدمه سوم : فایده علم اصول (علم الاصول منطق الفقه )

منطق راه درست فکر کردن در به دست اوردن علم را به ما اموزش میداد  سه باب اول به ما آموزش میداد که درست تصور ( تعریف ) کنیم و سه باب بعد به ما آموزش میداد که درست تصدیق (استدلال ) کنیم فایده اصول نیز مثل منطق[11] است  اصول به ما اموزش میدهد[12] که درست استدلال فقهی کنیم لذا  گفته میشود  (علم الاصول منطق الفقه

/ 0 نظر / 701 بازدید