روش تجزیه و ترکیب به شیوه ی کاملا نوین و آسان و کاربردی

 

 

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

 

روش ترکیب ، ترجمه ، عبارتخوانی

 

به همراه خلاصه ای از صرف

 

سطح مقدماتی

                                                               

                                                               دی ماه 1392

 

 

 

یادگیری ترکیب در 10 دقیقه

تسلط مقدماتی بر ترکیب در دو هفته

یادگیری صرف کاربردی در یک ساعت

مخاطب این جزوه طلبه ای است که صرف و نحو را درس گرفته است اما نمیتواند از آن به صورت کاربردی استفاده کند

 

فهرست

چکیده :. 5

مقدمه:. 6

روش استفاده از این جزوه :. 7

مخاطب این جزوه :. 7

تسلط مقدماتی بر ترکیب در دو هفته :. 7

یادگیری ترکیب در 10 دقیقه :. 8

بخش اول :روش ترکیب.. 11

مقدمه : 10 نکته مهم برای ترکیب... 11

توضیح مراحل ترکیب و راه شناخت آنها :. 13

مرحله اول: نوشتن.. 13

مرحله دوم: ترجمه. 13

مرحله سوم: تعیین جمله ها 13

مرحله چهارم: تعیین نوع جمله. 14

مرحله پنجم: ترکیب اجزای جمله. 15

مقدمه : 15

1- راه شناخت فعل  (به بخش سوم مراجعه کنید). 15

2- راه شناخت فاعل. 15

3- راه شناخت مفعول. 16

4- راه شناخت مبتدا 16

5- راه شناخت خبر. 17

6- راه شناخت اسم و خبر :. 18

7- راه شناخت جمله شرطیه. 18

8- راه شناخت متعلق جار و مجرور. 19

9- راه شناخت صفت.. 20

10- راه شناخت حال:. 20

11- راه شناخت مضاف و مضاف الیه. 21

12- راه شناخت مستثنى:. 21

13- راه شناخت محکی.. 22

14- راه شناخت جمله صله. 22

15- راه شناخت معطوف... 23

16- راه شناخت اسم بعد از "اسم اشاره".. 23

بخش دوم : روش ترجمه ،عبارت خوانی ، تجزیه. 24

روش ترجمه :. 24

روش عبارت خوانی.. 25

تجزیه:. 26

جدول مرفوعات و منصوبات و مجرورات.. 26

بخش سوم :خلاصه صرف در 4 برگه. 27

یادگیری صرف کاربردی در یک ساعت... 27

راه شناخت افعال : 27

فعل ماضی معلوم صحیح و سالم ثلاثی مجرد و مزید. 29

فعل مضارع معلوم صحیح و سالم مجرد و مزید. 30

فعل امر معلوم صحیح و سالم مجرد و مزید. 31

فعل ماضی مجهول صحیح و سالم مجرد و مزید. 32

فعل مضارع مجهول صحیح و سالم مجرد و مزید. 33

فعل امر مجهول صحیح و سالم مجرد و مزید. 34

منابع :. 34

 


    چکیده :

هدف از خواندن " نحو " این است که طلبه بتواند متون عربی را ترکیب کند و معنی آنرا بفهمد و آنرا به درستی بخواند اما در کتب موجود فعلی کمتر به این امر مهم توجه شده است و برای برخی طلاب امری دشوار و سخت شده است ما در این جزوه نکاتی را پیرامون 1- روش ترکیب 2- روش ترجمه 3- روش عبارتخوانی 4- روش تجزیه  بیان کردیم و کل این جزوه را در سه بخش مرتب کردیم در بخش اول درباره "روش ترکیب " بحث کردیم و در بخش دوم درباره "روش ترجمه ، روش عبارتخوانی و  روش تجزیه "  بحث کردیم  و در بخش سوم خلاصه ای از صرف بیان کردیم و بخش اول را بسیار مفصل مطرح کردیم و این بخش شامل موارد زیر است

 

مرا حل ترکیب ابتدایی

 

 

1-     نوشتن  متن

 

 

3-     جمله ، جمله کردن عبارت

 

 

 

 

2-     ترجمه (معنا کردن)

 

 

5-     ترکیب اجزای هر جمله

 

4-     تعیین نوع جمله

این پنج مرحله بسیار مهم هستند و  طلبه باید به ترتیب آنها را رعایت کند

این جزوه بیش از 30 بار تدریس شده است و در هر دوره ای با کمک طلاب عزیز ، کاملتر شده است تا در نهایت به این شکل درامده است

 

 

 

مقدمه:

  یکی از نکات خیلی خیلی مهم  در درسها و در همه کارها که متاسفانه در حوزه و دانشگاه, عموما از ان غفلت میشود  فایده ان علم است  مثلا خواندن صرف به چه درد میخورد ؟ چه فایده ای دارد؟  خواندن نحو به چه درد میخورد ؟ چه فایده ای دارد؟ و همینطور نمیداند درسهای بالاتر  به چه دردی میخورند  منطق ، مختصر ، لمعه ، و اصول ، به چه دردی میخورد و چه چیزی را باید یاد بگیرد ؟

  طلبه نمیداند چه باید یاد بگیرد لذا سردرگم وگیج است  و با اینکه زحمت زیادی میکشد اما پیشرفت نمیکند  و مانند کسی میشود که به ترمینال میرود و نمیداند باید  سوار کدام اتوبوس  شود و همینطوری بدون اینکه بداند مقصدش کجاست سوار یک اتوبوس میشود و بعد مدتی پیاده میشود و گیج تر از اول میشود و گاهی حتی استاد نیز نمیداند که چه مطالبی را باید به شاگردانش یاد دهد بر روی چه مطالبی تاکید کند  و از چه مباحثی امتحان بگیرد و متاسفانه گاهی مسولان نیز همینطور هستند 

وقتی فایده  مشخص شد  , طلبه میفهمد که چه چیزی را باید یاد بگیرد  مثلا فایده صرف این است که  بتوانیم افعال و اسم فاعل و مفعول را تشخیص دهیم و  وزن انها و حروف اصلی , باب , مصدر , معلوم یا مجهول بودن , مجرد یا مزید بودن را بفهمیم

فایده  نحو این است که  بتوانیم جملات عربی را :

1- ترکیب کنیم 2- ترجمه کنیم  3- عبارت خوانی  4- فهم خود کتاب  5- قدرت حل تمرین ها

اما متأسفانه برخی طلبه ها در این نکات مهم , ضعیف هستند  و تلاش خود را در نکات بیهوده هدر میدهند   و ضعف آنها در این پنج مورد  باعثِ ضعفِ بسیار بسیار زیاد  در درسهاى بعدى میشود و هرچه جلوتر میروند وضع بدتر میشود و مثل شخصی میشود که در  وسط بیابانی جا مانده است نه راه پیش دارد و نه راه پس

این جزوه سعی دارد این کمبود را با بیان نکات کاربردی و عملی جبران کند

اگر کسی در  "صرف و ترکیب و ترجمه و عبارت خوانی " قوی باشد و همت و تلاش داشته باشد میتواند راه 40 ساله تحصیل را  10 ساله طی میکند

روش استفاده از این جزوه :

1-    ابتدا چند بار کل جزوه با دقت خوانده شود

2-    از ابتدای بخش اول (مراحل ترکیب) ، قدم به قدم همراه با جزوه ، ترکیب را شروع کند

3-  در ترکیب باید  پله پله حرکت کرد  , کم کم , از آسان به سخت  بحث را مطرح کرد و ما سعی کردیم در هر قسمتی ابتدا نکات آسان تر را بیاوریم  

ابتدا باید نکات کلی و راحت تر , جمله های اسان تر   مثلا مبتدا و خبر , فعل و فاعل  را بیان کرد و بعد کم کم که طلبه پیشرفت کرد آنرا کم کم سخت تر کنیم مثلاعطف بیان بدل , حال , مستثنى,  عطف ها , مرجع ضمیرها و .... اگر از ابتدا تمام نکات ترکیبی گفته شود طلبه گیج میشود مثل  این است که کسی است که ماشین  سواری بلد نیست را  خلبان هواپیما کنید   در آموزش این جزوه نیز این نکته را رعایت کنید در ابتدای کار ، لازم نیست برای شناخت ترکیب هر کلمه ای تمام نکات را بررسی کرد بلکه اگر بارجوع به نکته اول ، ترکیب مشخص شد دیگر لازم نیست به نکات دیگر مراجعه کنید

مخاطب این جزوه :

مخاطب این جزوه ، طلبه[1] مبتدی است که بیشتر هدایه را خوانده است یا هر طلبه ای که با "ترکیب "  نا آشنا است و اولیات ترکیب را نمیداندکه باید زیر نظر استاد ترکیب را شروع کند و  باید بعد اتمام این جزوه به راحتی بتواند ترکیب کند البته این جزوه برای ترکیب مقدماتی است نه ترکیب پیشرفته 

تسلط مقدماتی بر ترکیب در دو هفته :

اگر 15 روز ،  روزی دو  ساعت وقت بگذارید  و با توجه به همین جزوه ،  روزی چند خط ترکیب کنید و دنبال فهممیدن باشید و فکر کنید حتما به نتیجه میرسید البته باید استاد مسلطی نیز داشته باشید

یادگیری ترکیب در 10 دقیقه :

شاید تعجب کرده باشید یا خیلی ذوق زده باشید و شاید با خود گفته باشید ممکن نیست اما باید بگویم که بعد اینکه توضیحات را بخوانید خودتان متوجه میشوید که دو نکته ای که میخواهم بگویم به شما در فهم روش ترکیب و چگونگی ترکیب بسیار کمک میکند لذا خوب به آن توجه کنید  و آن دو نکته این است که :
نکته اول : اول باید ترکیب جمله های فارسی را یادبگیرید چونکه ترکیب جمله های عربی مثل ترکیب جمله های فارسی است
در جمله های فارسی ، فعل چیست ، فاعل کیست ، مفعول به کیست ؟ و ...

اگر کسی این ها رایاد بگیرد به راحتی میتواندجمله های عربی را نیز ترکیب کند

و ما چندین مثال میزنیم به آنها دقت کنید

1-    آمد  حسین

        فعل  فاعل

"آمد" فعل است یعنی دلالت دارد بر انجام کاری میکند  

"حسین" فاعل است یعنی او  آمده  است

عربی این جمله "جاء  حسین" است و ترکیب آن  همینطور است

                           فعل   فاعل

مثالهای دیگر :  " رفت حسن "  و ...

2-    نوشت  حسین  تکالیفش را = کتب  الحسین   تکالیفه

          فعل   فاعل  مفعول به          فعل   فاعل  مفعول به

" تکالیف " مفعول به است زیرا فعل نوشتن بر روی آن واقع شده است 

3-    کشته شد   سعید

فعل مجهول   نائب فاعل

نائب فاعل همان  مفعول به است اما چون فاعل حذف شده است مفعول به ، جای آن نشسته است و در اصل ،  این جمله به این شکل بوده است     کشت  حمید   سعید را

                                                                          فعل   فاعل  مفعول به

4-     حسین   آمد

مبتدا      خبر      فعل و فاعل (ضمیر مستتر " او " )

                       خبر

حسین   نوشت   تکالیفش را

مبتدا                        مفعول به

                   فعل و فاعل (ضمیر مستتر " او " )

                       خبر

سعید    کشته شد  

مبتدا         فعل مجهول  و  نائب فاعل (ضمیر مستتر " او " )       

نکته : فرق شماره های 1 و 2 و 3  با شماره 4 چیست ؟       

                               خبر

5-    حسین   آمد    در حالیکه خیلی خسته  بود

مبتدا                                                  حال

                        فعل و فاعل (ضمیر مستتر " او " )

                               خبر

6-    حسین   آمد     به مسجد

مبتدا                     جار و مجرور

                                        فعل و فاعل (ضمیر مستتر " او " )

                           متعلق جار و مجرور

                    

ترکیب عربی این جمله ها نیز همینطور است  شما اگر معنی فاعل و مفعول و ... را بفهمید به راحتی میتوانید جملات عربی را ترکیب کنید

 

نکته دوم :  هدف از  ترکیب این است که معنی جمله های عربی را بفهمیم و هر ترکیبی که برای یک کلمه بیان میکنیم در واقع نقش آن کلمه در معنی است 

به مثال  دقت کنید    اکل(خورد) الکمثری(گلابی)موسی (موسی)

در این مثال فاعل کیست ؟ موسی یا گلابی ؟

در این مثال مفعول به کیست ؟ موسی یا گلابی ؟

چه کسی ، دیگری را خورده است ؟  و کدامیک خورده شده اند؟ 

وقتی  این جمله را ترکیب میکنیم و میگوییم موسی فاعل است یعنی موسی گلابی را خورده است

اگر بگوییم گلابی فاعل است یعنی گلابی موسی را خورده است

این مثال بسیار واضح بود و شما در سایر جمله های عربی نیز باید این نکته را مد نظر داشته باشید

 

 

 

 

 

بخش اول :روش ترکیب مقدمه : 10 نکته مهم برای ترکیب

1-    این جزوه برای "طلاب مبتدی[2]" بسیار مفید استلذا آنرا به صورت دقیق چند بار مطالعه کنید   

2-    این جزوه حاصل تلاش افراد متعدد  و تجربه چند ساله است لذا آنرا به صورت دقیق بارها مطالعه کنید

3-    در ترکیب " علم صرف"  بسیار مهم است  اگر  طلبه  "صرف"  را بلد باشد و کاربردی یاد گرفته باشد  و بتواند به راحتى افعال را تشخیص دهد و معنى آنها را بداند و فاعل آنها را تشخیص  دهد , پنجاه درصد راه را رفته است اما متأسفانه برخی  در صرف , ضعیف هستند  و فرق بین فعل و اسم را تشخیص نمیدهند  و همین باعث ضعف در دروس بعدی میشود  دروس حوزه خصوصا صرف و نحو ، مثل طبقه های یک ساختمان است که هر کدام بر روی دیگری استوار میشود و اگر طبقه ای ضعیف و خراب باشد طبقه های دیگر نیز خراب میشوند و پابرجا نمیمانند  برای صرف به بخش سوم مراجعه کنید

4-  باید زیر نظر استاد ترکیب را شروع کرد هرچند خواندن این جزوه بدون استاد نیز بسیار مفید است اما نقش استاد[3]در پیشرفت بسیار زیاد است

5-    ما قدم به قدم مراحل ترکیب را توضیح میدهیم وطلبه میتواند آنها را همراه ما  اجرا کند

6-  متنی که  میخواهید   ترکیب کنید  خیلی مهم است .  تمارین هدایه یا متن هدایه برای هدایه خوان , خوب است و متن صمدیه برای صمدیه خوان,  خوب است . قسمتهایی را که درس گرفته ترکیب کند

7-  در ترکیب دو نکته (  1- فکر کردن 2- فهم) بسیار مهم هستند  و   بدون این دو , ترکیب حتی اگر صحیح هم باشد ارزش ندارد لذا اگر برای ترکیب یک خط با فکر و  فهم , چند ساعت وقت بگذارید ارزش دارد و به مرور زمان پیشرفت میکنید و با زمان کمتری ترکیب میکنید

8-  ترکیب مثل دو چرخه سواری است همانطور که کسی که دو چرخه سواری بلد باشد در هر مکانی میتواند دو چرخه سواری کند  و اگر بلد نباشد همیشه زمین میخورد  اگر کسی ترکیب را یاد بگیرد  هر عبارتی را میتواند ترکیب کند

9-    وقتی طلبه نیمه بیشتر هدایه را درس گرفت بایدترکیب را از تمارین هدایه شروع کند (در حد هدایه )

10- متنی که میخواهید ترکیب کنید باید بدون اعراب باشد البته در چند جلسه اول اشکال ندارد که اعراب داشته باشد

 

 

 

 

 

 

 

 

توضیح مراحل ترکیب و راه شناخت آنها :

ما قدم به قدم مراحل ترکیب را توضیح میدهیم وطلبه میتواند آنها را همراه ما  اجرا کند

مرحله اول: نوشتن

برای کسی که مبتدی است ترکیب از روی کتاب  فایده ندارد حتما باید دو یا سه خطی را که میخواهد   ترکیب کند بنویسد  البته بعد از مدتی که طلبه پیشرفت کرد دیگر نیاز به نوشتن نیستباید عبارت را تمیز , مرتب , خوانا , با فاصله , با خودکار, چند رنگ ، نوشت

مرحله دوم: ترجمه

به بخش دوم جزوه ، مراجعه کنید

مرحله سوم: تعیین جمله ها

بعد اینکه عبارت را نوشتید و ترجمه کردید باید با توجه به معنی باید عبارت را جمله , جمله کرد و هر جمله را با فاصله مناسب ، جداگانه بنویسد این مرحله ، بسیار مهم است

1-     هرجمله یک معنای کامل و مفید ، دارد که یصح السکوت است

2-    " کاف تشبیه"  و  " نحو " غالبا خبر برای مبتدا محذوف وجمله ی جداگانه هستند

3-    تمام توابع، عطفهای مفردبرمفرد ،‌موصول وصله وموصوف وصفت وجارومجرور داخل دریک جمله هستند 

مثال : َ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْکیناً وَ یَتیماً وَ أَسیراً

4-    درعطف جمله برجمله، دوجمله جداگانه ترکیب می شوند .

5-  جمله شرطیه با ادات شرط شروع میشود مشهور ترین  ادات شرط عبارتند از  ,  ما , مَن , اِن , لو , کلما , اذا  , لما , حیثما , مهما ,  اینما

مرحله چهارم: تعیین نوع جمله  

در ترکیب باید ابتدا نقش های بزرگ را(جمله ، جمله حال ، جمله صله و...) مشخص کرد سپس نقشهای کوچک (فعل ، فاعل و...) لذا  ابتدا باید مشخص کنید که  نوع جمله  چیست جمله ها از سه حالت خارج نیستند

1-   اگر جمله  اسمیه باشد:

1-    اگر بدون حروف مشبهه بالفعل باشد باید دنبال مبتدا وخبر گشت   الله الصمد

2-    اگر با حروف مشبهه بالفعل  باشد باید دنبال اسم وخبر گشت (اسم منصوب ) انَّ اللهَ علیم خبیر

2-       اگر جمله  شرطیه  باشد :  باید دنبال جمله ی شرط و جمله جواب شرط گشت  ان عفوتَ فمن اولى منک

3-    اگر جمله  فعلیه باشد  :

1-    اگر  فعل لازم و معلوم  باشد  باید دنبال فعل و فاعل گشت   لم یلد

2-    اگر  فعل متعدی  و معلوم  باشد  باید دنبال فعل وفاعل و مفعول گشت  انزلناه

3-       اگر فعل مجهول  باشد  باید دنب

/ 6 نظر / 1347 بازدید
محسن

لطفا فایل ورد یا پی دی اف این جزوه را هم قرار بدهید چون مطالعه روی وب با این خط ریز سخت است واقعا. لطف می کنید اگر به ایمیلم پاسخ بدهید.

مهدی

سلام خیلی ممنون که به دنبال برظرف کردن موانع هستید... خدا خیرتان بدهد! موفق باشید! یازهرا!

مهتاب

سپاس وممنون از زحمت شما بسیار مفید بود

ر . صدیقی

سلام.بسیار مفید بود. احسنت بر شما لطفا فایل pdf رو به ایمیلم ارسال کنین.ممنون میشم یاعلی

رضا

ممنون خیلی عالی بود

مریم

عالییییی واقعا کامل و قابل درک۰ خیلی خیلی ممنون